Hersentjes proberen nu eenmaal overal chocola van te maken. Chocola met de bijsmaak van betekenis. Als die bijsmaak geproefd wordt geeft het chocobrein zichzelf een beloning, een gelukshormoon. Een vorm van zelffelicitatie. Het hoofd is een eigenaardig soort chocoladefabriek. Zelfs van de meest onmogelijke ingrediënten fabriceert het brein nog iets wat vagelijk naar betekenis smaakt. Er komt geen cacaoboon aan te pas.
Het doet denken aan de befaamde Koetjesreep die geen snufje cacao bevat. Maar de Delftsblauwe wikkel maakt alles goed. Zonder die fabriek smaakt alles naar mysterie, je weet niet wat je proeft. Hmmm, heerlijk mysterie, geef me nog een stukje!
Vergezucht
tijdens het lezen komt de wind op bezoek
de tuindeur staat voor je kat op een kier
je leest net in ‘n gedichtboek over “Gods
vergezicht… dat vertrekt…geen spier…”
met een vlaag bolt de vitrage op…plots
waait je muffe kamer vol tintelfrisse lucht
je leest: “G. geeft mooi niet thuis en laat
zich nooit niet kennen, je bent er ingeluisd
en jij maar bellen aan elke deur, in elke straat
G. woont overal, het genie is net verhuisd…”
je legt het boek weg en slaakt een zucht
van verlichting. G’s ademhalingswegen
zijn ondoorgrondelijk en ‘n zeldzame zegen,
onlosmakelijk verbonden met ieders longen
elke hartslag wordt door zuurstof overbrugd,
elk wezen van dezelfde wind doordrongen.
Stralend blind
Een schaduw bestudeert alle boeken over de zon, ze moet wel indirect onderzoeken.
De zon zelf kent ze niet direct.
Zou schaduw de zon ontmoeten…
dan verdween ze voorgoed in dat onvermijdelijke licht.
De zon daarentegen heeft nog nooit een schaduw gezien,
ze kent het bestaan van schaduwen niet.
Hoe zou ze het bestaan van schaduw moeten erkennen… waar dan?
Overal waar zon haar licht schijnt verdwijnt tegelijkertijd elke zich verschuilende schaduw,
snel als het licht.
Ook de legendarische nacht, het thuisland van de schaduwen kent de zon niet.
Nergens ziet zij nacht, ze straalt permanent rondom, lumineus.
Dit zou de onwetendheid van de zon zijn, de blinde vlek van wetend licht.
(Circus Engelbregt)
Taalgevoel
Triëst is de befaamde Italiaanse kustplaats
die waarschijnlijk alleen in het Nederlands
een nogal treurige gevoelswaarde oproept.
Dit is slechts een onschuldig voorbeeld
van hoe taal onbedoeld verwarring zaait
en volkomen irrationele verbanden legt.
Vanwege de overeenkomstige architectuur
noemt men Triëst ook wel: ‘het Wenen aan Zee’.
Hetgeen nog eens ten overvloede bevestigt
dat het daar wel echt om te huilen moet zijn.
Mentarium
Zoals er een aquarium bestaat voor vissen en andere natte dieren,
zo is er een terrarium voor hagedissen, slangen…droge dieren.
Het ‘mentarium’ is veel minder bekend hoewel ieder mens er een
in beheer heeft in meer of minder bevolkte mate.
Het mentarium is een denkbeeldige vergaarbak van schijnbaar levendige ideeën,
denkbeelden, verbeeldingen, obsessies, overtuigingen…dat soort virtuele
populaties. Het is overwegend donker in de bak, ‘vele schijnbaren’ kunnen
het daglicht moeilijk verdragen. Maar het merendeel wil gezien en gehoord
worden. Ze worden gevoerd met aandacht.
Dode dingen zijn uiteraard aandachtsverslaafd, dat is begrijpelijk.
Ze willen ook een beetje bestaan, een kwestie van een graantje meepikken.
Onderling is er dus een enorme concurrentiestrijd om aandacht. Ze verdringen
elkaar, vreten elkaar soms op zodat er enorme ‘containerbegrippen’ ontstaan.
De aandachtsfocus van de mens is het gaatje in vergaarbak van het ‘mentarium’
door dat gaatje kan er steeds één schijnbare ontsnappen en in de fysieke wereld
komen waar het zich onmiddellijk wil realiseren. Het wil waargemaakt worden…
dat wil zeggen: een lichaam krijgen…in welke vorm dan ook, een boek, een object,
een ritueel, een gebouw, een gedicht, een muziekstuk…
Ook al heeft het schijnbare een lichaam verworven dan nog blijft het totaal afhankelijk van aandacht om te leven te komen. Ik ken iemand die slechts één gedachte koestert in zijn verder lege mentarium. Het betreft een gedachte die niet van denken houdt. Hij klaagt erover dat hij aan niets anders meer kan denken. Die ene dode gedachte lijkt uiterst levend door al die aandacht.
Week
Maandag heeft soms wat koudwatervrees,
de week is dan nog niet lekker op temperatuur.
Meer een dag om voorzichtig in pootje te baaien.
Het begin van de week is sowieso nog te ondiep
om in te zwemmen. Geleidelijk loopt de week vol.
Halverwege dinsdag klotst het tegen de kozijnen.
Alles staat in de week of beweegt zich drijvend
voort met de stroom. De week lijkt een aquarium.
Woensdags kun je al naar de overkant zwemmen.
Donderdag stijgt ‘t water hoger en zink je dieper,
Je verdrinkt liters water om het peil te verlagen.
Op vrijdag moet je duiken om de bodem te raken.
Zaterdag stroomt het golvend over de rand.
Zondagmiddag sijpelt het water steevast weg.
Waar zit het lek?…welke gek trok die stop eruit?
Zondagnacht staat de week leeg, drooggevallen
een brede beek vol gladgeslepen kiezelstenen.
Als kind sta je daar nog altijd te staren naar ‘t grind
in die tijdloze bedding ben je…verdwenen.
Röntgen
Soldaten die als getuigen aanwezig waren bij de ‘geheime’ kernproeven
in Nevada probeerden hun ogen te beschermen tegen het verblindende licht
van de kernkracht. ’The Atomic Soldiers’ konden dwars door hun afwerende
armen en handen heen kijken en zagen hun botten, zo sterk was het licht.
Ze keken door elkaar heen alsof ze hadden röntgen-ogen hadden.
Gebruikt als proefkonijnen stierven ze daarna als radioactieve ratten.
Het was hen verboden om met iemand over deze geheime missie te spreken.
De nucleaire paddestoelwolk was zowel van een fascinerende schoonheid als
van een helse gruwelijkheid, allesvernietigend lelijk. Het hoogste dieptepunt.
De oorspronkelijke bewoners van Nevada, de ‘Shoshonen’ werden van hun land verjaagd.
Poreus
Nuance is een zachtaardig monster,
met een allesverpulverende kracht.
Elke harde aanname of vaste overtuiging
wordt sereen en terloops gesloopt.
Ze gaat daarbij te werk als water,
dringt door in poreuze oppervlakkigheden
van welk denkbeeld dan ook.
Elke hardvochtige generalisatie raakt doorweekt,
en verdampt spontaan tot een ijle vergeefsheid.
Gelijktijdig druppelt nuance tot gekmakens toe
op het hoofd van een denkbeeldige denker
tot deze opgeeft en bekent het niet te weten.
Nuance verandert het meest gepantserde
in een ontgoocheld wrak, de bodem ligt vol.
Niet dat ze daarop uit is, het is ‘n helende bijwerking.
Volg de wegen van water en zie nuance in werking.
Natuurlijk dringt ze moeiteloos door in denkdingen
omdat ze zo leeg zijn, opgeblazen met ruimte.
Nuance ruimt, zodat het sublieme er kan verblijven.
Als tropische vissen in een gezonken scheepswrak.
Terrarium
Niemand had het zien aankomen. Het leek in alles op het gewone, vertrouwde journaal.
De nieuwslezer, icoon van het journaal leek op een fossiele saurus, zijn bruingebronsde huid glom onder de felle studiolampen…als in een terrarium.
Tegen alle regels van discretie en objectieve afstand in las hij onaangekondigd een verklaring voor. Met dezelfde onaangedane neutrale blik en emotieloze dictie als we zo van hem gewend waren:
“Geachte landgenoten, ik heb er na jaren trouwe dienst schoon genoeg van.
Ik ben het meer dan spuugzat, dit is geen wereld meer maar een smeulende puinhoop. De ene stupiditeit verdringt de vorige idiotie van dit brandpunt van de dag, Het is elke dag waandag. Dit is geen samenleving maar een individuele burgeroorlog. Een open inrichting met zieke geneesheren…”
De anchorman nam een slokje water.
“Of het nu gewapende conflicten zijn, onnodige hongersnoden, neokoloniaal roofkapitalisme, nieuwe dictatortjes in een bananendemocratie of door de mens veroorzaakte natuurrampen, gifschandalen, uitstervende diersoorten…noem het maar op. Het is een mechanische herhaling van dezelfde zetten…
één ding is mij glashelder geworden:
“Wij zijn een ecologische ramp voor deze planeet…”
Het restje water in zijn glas goot hij weg bij de plastic studioplant.
“Maar… ik stop ermee. Ik ga deze planeet verlaten en kom pas terug als deze chaos hier een beetje terug in de natuurlijke orde is gebracht. Er is niet meer op te lezen tegen deze ellende. Dan zitten jullie voortaan maar zonder nieuws….”
Onafgebroken bleef hij strak in de camera kijken, hypnotiserend.
Er ontstond wat gestommel achter het decor en er liepen mensen achter zijn net nieuw vormgegeven presentatiedesk, tot in een flits het hele beeld op zwart ging.
De hele zender uit de lucht. Alsof er zojuist een staatsgreep was gepleegd.
Een duister terrarium.